Calibration คืออะไร?
Calibration (การสอบเทียบ) คือกระบวนการเปรียบเทียบและปรับแก้ค่าของเครื่องมือวัดกับมาตรฐานอ้างอิงที่รู้ค่าแน่นอน เพื่อให้แน่ใจว่าเครื่องมือนั้นวัดได้ ถูกต้อง แม่นยำ และน่าเชื่อถือ
ตัวอย่างง่ายๆ ถ้าเครื่องชั่งน้ำหนักของโรงงานแสดง 100 กรัม แต่ของจริงหนัก 102 กรัม — เครื่องนั้น “drift” ออกจากค่าจริงแล้ว และต้องทำ calibration
ทำไมโรงงานต้องทำเป็นประจำ?
1. เครื่องมือเสื่อมสภาพตามธรรมชาติ อุปกรณ์ทุกชนิดมีความคลาดเคลื่อนสะสมจากการใช้งาน อุณหภูมิ ความสั่นสะเทือน และอายุการใช้งาน
2. ควบคุมคุณภาพสินค้า ถ้าเครื่องวัดผิดพลาด สินค้าที่ผลิตออกมาก็ไม่ได้ spec — นำไปสู่ของเสีย (defect) หรือ recall
3. ปฏิบัติตามมาตรฐานและกฎหมาย มาตรฐานสากล เช่น ISO 9001, ISO/IEC 17025, GMP กำหนดให้ต้องมีระบบ calibration และเอกสารหลักฐาน
4. ความปลอดภัย เครื่องมือวัดแรงดัน อุณหภูมิ หรือสารเคมีที่ผิดพลาด อาจทำให้เกิดอุบัติเหตุร้ายแรงได้
5. ลดต้นทุนระยะยาว จับปัญหาได้เร็ว ก่อนที่จะผลิตของเสียเป็นล็อตใหญ่ ประหยัดกว่าการ rework หรือ recall มาก
6. ความน่าเชื่อถือต่อลูกค้าและ Auditor ใบรับรอง calibration เป็นหลักฐานสำคัญในการ audit และการส่งออก
เครื่องมืออะไรบ้างที่ต้อง Calibrate?
| ประเภท | ตัวอย่าง |
|---|---|
| วัดความยาว/มิติ | Vernier caliper, micrometer, CMM |
| วัดน้ำหนัก/แรง | เครื่องชั่ง, load cell |
| วัดอุณหภูมิ | Thermocouple, thermometer |
| วัดความดัน | Pressure gauge, transducer |
| ไฟฟ้า | มัลติมิเตอร์, oscilloscope |
ระยะเวลาการทำ Calibration
ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ความถี่การใช้งาน, ความเสี่ยงหากวัดผิด, และข้อกำหนดของ manufacturer — โดยทั่วไปอยู่ที่ ทุก 6 เดือน ถึง 1 ปี แต่เครื่องมือที่วิกฤตอาจต้องทำถี่กว่านั้น